Waarom gewone bijles Engels niet werkt voor leerlingen met dyslexie? – er mist een vaak slimme aanpak met logica, betekenis en structuur
Engelse grammatica voelt als een ondoordringbare jungle van regels, uitzonderingen en rijtjes die maar niet blijven hangen. Terwijl er zo hard aan gewekt wordt, blijft het lastig.
Het zijn vaak losse puzzelstukjes zonder dat er een plaatje op de doos staat. En wat doe je met een puzzel zonder voorbeeld? Precies – dan wordt het zoeken, proberen, en vooral veel frustratie.
Engelse grammatica lijkt dan onlogisch en verwarrend. Maar wat als je het anders aanpakt?
Er is een manier van Engelse grammatica uitleggen die wél werkt – juist voor leerlingen met dyslexie.
Engels leren zonder regels te stampen: hoe dan?
Een verrassend effectieve ingang is het werken met metaconcepten.
Wat dat betekent? Denken in grote lijnen. In logica. In betekenis.
Een metaconcept is een overkoepelend idee. Een soort paraplu waar meerdere Engelse grammaticale onderwerpen onder passen. Denk aan begrippen zoals tijd, verandering, focus of gewoonte.
In plaats van losse regels uit je hoofd te leren, kijk je naar de logica die eronder ligt. Dat maakt Engelse grammatica begrijpelijker én minder willekeurig.
In deze video vertel ik je wat metaconcepten zijn en hoe je hier gebruik van kunt maken bij het leren van Engels.
Hoe kun je Engelse grammatica beter begrijpen?
Voorbeeld:
- Waarom gebruik je de present simple? Omdat je praat over gewoontes of feiten.
- Waarom de present continuous? Omdat iets nu aan de gang is – focus op het moment zelf.
Als je dat verschil begrijpt, hoef je geen losse regels meer te onthouden. Je ziet het grotere geheel.
In deze video leg ik het verschil uit tussen de present simple en de present continuous.
Waarom is Engelse grammatica dan zo moeilijk voor leerlingen met dyslexie?
Leerlingen met dyslexie hebben vaak moeite met het onthouden van losse informatie. Maar als ze de grote lijn snappen, kunnen ze veel beter meedenken.
Ze hebben baat bij:
- patronen
- logica
- betekenis
Metaconcepten helpen hierbij. Ze zorgen ervoor dat:
- grammatica minder gefragmenteerd aanvoelt,
- regels een reden van bestaan krijgen,
- verbanden sneller zichtbaar worden.
In mijn begeleiding werk ik hier bewust mee. Niet alleen om de Engelse grammatica simpeler uit te leggen, maar ook om leerlingen zélf te laten ontdekken hoe grammatica werkt.
Want niets is krachtiger dan een leerling die zegt:
“Oh, dus daarom gebruik je hier wél ‘do’ en geen ‘does’.”
Waarom Engelse grammatica tijdens schrijfopdrachten vaak misgaat, leg ik je uit in dit artikel.
Hoe leg je Engelse grammatica eigenlijk uit aan een puber met dyslexie?
Door vragen te stellen die de onderliggende betekenis blootleggen:
- Gaat het over iets dat altijd zo is, of alleen nu?
- Wil je benadrukken dat iets veranderd is, of dat het al een tijd zo is?
- Wat wil je duidelijk maken met de werkwoordstijd die je kiest?
Zo bouw je een mentale kapstok voor grammatica. Geen rijtjes meer. Maar overzicht, structuur en rust. Problemen met het schrijven in het Engels bij dyslexie komt door meer dingen dan alleen grammatica. Om meer te weten te komen over deze problemen bij het schrijven van Engels met dyslexie, lees je het artikel waarin je uitleg wat die problemen zijn en hoe je hiermee omgaat.
Hoe herken je dat een leerling vastloopt op Engelse grammatica?
Een leerling:
✓ kent de regels, maar past ze niet toe;
✓ haalt grammatica-oefeningen wel, maar schrijfopdrachten niet;
✓ twijfelt steeds tussen twee tijden;
✓ leert voor een toets maar is alles een week later weer kwijt;
✓ zegt vaak: “Ik snap het wel tijdens de uitleg maar niet als ik een opdracht moet maken.”
Als bijles Engels niet werkt: kijk verder dan herhalen en rijtjes
Veel ouders proberen hun puber met dyslexie te helpen door extra bijles te regelen. Logisch ook – je wilt iets doen. Maar standaard bijles richt zich vaak op meer van hetzelfde: herhalen, oefenen, nog een keer uitleggen. En juist dat werkt niet altijd bij een brein dat anders leert. In dit artikel leg ik uit waarom standaard bijles voor leerlingen met dyslexie vaak niet werkt, en wat dan wél helpt: lees hier het volledige artikel.
Een mooi voorbeeld hiervan is het leren van de onregelmatige werkwoorden. Puur alleen stampen is hierbij niet de oplossing. Een praktische manier om de onregelmatige werkwoorden te leren, laat ik in deze video zien. Bekijk hier mijn uitleg over het aanleren van de onregelmatige werkwoorden in het Engels:
Pas op voor geruststellingen als “het komt wel goed” bij dyslexie en Engels. In dit artikel leg ik uit waarom die geruststelling bij dyslexie en Engels juist averechts kan werken.
Wat werkt beter dan grammatica stampen?
Als je kijkt naar de waarom in plaats van alleen de hoe, ontstaat er ruimte. Voor inzicht, voor vertrouwen, en uiteindelijk voor zelfstandigheid.
In mijn begeleiding van leerlingen met dyslexie is dit de rode draad. En steeds opnieuw zie ik wat er gebeurt als de grammaticale puzzel ineens wel in elkaar valt.
De Engelse taal bestaat uit allemaal bouwsteentjes die je heel consequent kunt inzetten, laat me je dat uitleggen in deze video. Kennis van deze bouwsteentjes zorgt ervoor dat je op een praktische manier een Engelse zin kunt maken.
De Engelse grammatica maakt het Engels leren vaak extra lastig voor leerlingen met dyslexie, omdat de grammaticale regels anders gebruikt worden dan in het Nederlands. Uitzonderingen ten opzichte van het Nederlands, vaste woordvolgordes en vormen die je niet kunt “horen” in de uitspraak zorgen ervoor dat grammatica niet vanzelf beklijft. Zonder expliciete uitleg blijven leerlingen daardoor gokken of regels uit het hoofd leren zonder echt begrip. In dit uitgebreide artikel leg ik uit waarom Engels leren met dyslexie zo lastig is, en wat dit betekent voor het aanleren van grammatica op een manier die wél werkt.
Dit zijn veelgemaakte fouten door leerlingen, hiermee kan de leerling al grote stappen maken. Bekijk deze tips om hiermee aan de slag te gaan.
Wil je hiermee verder?
➡️ Wil je weten hoe jij jouw puber kunt helpen met Engels? Plan dan gerust een gratis sessie in.
➡️ Of ben je docent en wil je dit toepassen in de klas? Plan een gratis sessie in en ik laat je zien hoe je als docent beter kan inspelen op de leerling met dyslexie bij het leren van moderne vreemde talen
➡️ Of wil je direct aan de slag? Het grammatica boek “Van Wanhoop naar Blijdschap” laat je de grammatica zien in overzichtelijke mindmaps.
Over de auteur
Ik ben Carolien Poels. Ik begeleid leerlingen met dyslexie die vastlopen in het leren van Engels, naast trainingen voor docenten waarin ik hen laat zien wat er allemaal mogelijk is in de klas. In mijn werk kijk ik niet alleen naar cijfers of protocollen, maar vooral naar hoe een leerling leert en waar het begrip wegvalt.
Ik werk vanuit het neurodiversiteitsmodel. Dat betekent dat ik niet uitga van een ‘standaardleerling’, maar van verschillen in denken, verwerken en leren. Juist bij Engels zie ik hoe snel leerlingen kunnen compenseren, terwijl het echte begrip ontbreekt — en hoe dat thuis vaak eerder zichtbaar wordt dan op school.
In mijn begeleiding en in mijn artikelen probeer ik een brug te slaan tussen wat ouders signaleren en wat scholen zien. Door woorden te geven aan die verschillen, ontstaat er meer begrip, minder strijd en ruimte voor oplossingen die écht passen bij het kind.
