Als je harder moet werken dan gemiddeld en al je inspanningen niet het gehoopte resultaat opleveren, kan dit spanning opleveren, deze spanning kan overgaan in angst… faalangst om precies te zijn. Laten we eens kijken wat faalangst precies is en hoe we dit kunnen voorkomen.
Er zijn ook momenten waarmee je faalangst in de hand werkt.
In dit blog ga ik dieper in op waarom geruststelling bij dyslexie en Engels soms niet helpt — en waarom zorgen juist een belangrijk signaal kunnen zijn.
👉 Lees hier het blog over geruststelling bij dyslexie en Engels.
Faalangst is nog steeds iets waar veel leerlingen op vastlopen. Een dyslectische leerling op de middelbare school komt voor zoveel uitdagingen te staan dat het niet altijd gaat zoals gehoopt. Er moet veel extra inspanning geleverd worden om tot goede resultaten te komen. Of deze inspanningen al dan niet effectief zijn is een ander verhaal maar het kan in ieder geval een flinke deuk opleveren in het zelfvertrouwen.
Vooroordelen leveren veel druk op
Dyslectische kinderen lopen ook nog al eens aan tegen vooroordelen. Dat kan extra veel druk met zich meebrengen zeker als we te hebben met een gevoelsdenker bijvoorbeeld. Dit zijn de denkers die hun gevoel als eerste denkwijze hebben in tegenstelling tot de visueel ingestelde denkers of een analytische denker.
Het is nu eenmaal zo dat je om vooruitgang te boeken moet oefenen en voor sommigen is dat heel veel oefenen. Oefen je op de juiste manier, dan is de kans groter dat je het juiste effect bereikt. Een mooie uitspraak in dit verband is : Repetition is the mother of all learning!
Wat is faalangst precies?
Faalangst is kortgezegd de angst om te falen. De leerling heeft er last van als er aan bepaalde verwachtingen moet worden voldaan. Deze verwachtingen kunnen opgelegd worden door onszelf of door anderen. Voor een toets steken dan bijvoorbeeld negatieve gedachten de kop op die kunnen voorkomen dat ondanks de vele inspanningen er geen goed resultaat komt. De leerling kan zichzelf er ook van gaan overtuigen dat het “toch wel weer niet gaat lukken”. Hij komt dan geregeld vast te zitten in een neerwaartse spiraal van ondermijnende gedachten. Er zijn verschillende soorten faalangst maar hier ga ik het alleen hebben de angst die zich voordoet bij leren en presteren. Het is zaak om uit te zoeken of de verwachtingen realistisch zijn.
Maak gebruik van deze ontspanningsoefening
Waar is de leerling zo bang voor?
De top 5 als het gaat om faalangst is als volgt. Op deze momenten zal er veelal sprake zijn van faalangst.
- Een mondelinge beurt in de klas
- Een slecht cijfer terugkrijgen voor een toets
- Het moment voor een toets
- Een spreekbeurt moeten houden.
- Een jaar over moeten doen
De juiste feedback is belangrijk
Jouw feedback is in dit geval van cruciaal belang. Pas op je woorden en hoe je iets brengt. Wat voor jou een irreële angst is, kan voor de leerling heel reëel zijn.
Stel je bent panisch voor honden – slangen – spinnen – hoogtes of enge buurmannen(vrouwen) 😉. Op een bepaald moment word je geconfronteerd met deze angst en staat er iemand naast je die zegt: “Je hoeft niet bang te zijn – hij doet niets”.
Helpt dit? Nee, natuurlijk niet!
Iedere leerling reageert anders. De een gaat 10x zo hard werken en wil alles perfect op orde hebben (wat ook een valkuil kan zijn trouwens). De ander wordt passief en laat het hoofd hangen. Zo zal iedereen een andere “fight of flight reactie” hebben. Sommige rennen weg – sommige bevriezen.
Wees de baas over je gedachten
Als jij maar vaak genoeg tegen jezelf zegt dat je iets niet kunt, dan ga je het vanzelf geloven. Negatieve gedachten verlammen en zetten verkeerd gedrag in werking.
- Het gaat me nooit lukken
- Ik heb dyslexie en daarom lukt me dit nooit
- Het is altijd hetzelfde liedje
- Ze geloven me toch nooit
Enkel en alleen positieve opmerkingen tegen jezelf zeggen is niet genoeg. Het moet namelijk oprecht geloofd worden wil het effect hebben. Je zult dus eerst moeten achter halen waar die gedachten vandaan komen. Als je begrijpt waar de gedachten vandaan komt, kun je aan de slag gaan met positieve tegengedachten.
Mindset en faalangst: hoe leerlingen naar zichzelf kijken
Bij faalangst speelt niet alleen spanning een rol, maar ook de manier waarop een leerling naar zichzelf en zijn kunnen kijkt.
Veel faalangstige leerlingen denken onbewust in vaste overtuigingen: ik ben hier gewoon slecht in, anderen kunnen dit wel, als het niet meteen lukt, faal ik. Dat maakt elke toets of opdracht beladen. Door te werken aan een andere manier van denken — waarbij fouten gezien worden als onderdeel van leren en niet als bewijs van onvermogen — ontstaat er ruimte. Niet omdat de angst direct verdwijnt, maar omdat de druk afneemt en een leerling leert dat moeite niet hetzelfde is als falen.
In dit blog ga ik dieper in op fixed en growth mindset en wat dit betekent voor leerlingen die vastlopen in leren en zelfvertrouwen.
👉 Lees hier het blog over mindset en leren.
Houd rekening met het volgende:
- Negatieve gedachten zijn een permanent gevoel die steeds opnieuw opduiken.
- Dit gevoel is allesomvattend – 1 fout betekent meestal gelijk dat alles verpest is.
- Ik doe het altijd fout. Ik kan het niet. Ik leer het nooit.
- Positieve resultaten worden gezien als eenmalig.
- Als er iets goed gegaan is, komt dat nooit door eigen inspanningen maar gunstige omstandigheden.
- Succes is niet iets om trots op te zijn en om op verder te borduren. Het is toeval.
