Engels leren en dyslexie: waarom het zo moeilijk is en wat helpt
Engels leren en dyslexie is lastig omdat woorden anders klinken dan ze eruitzien, waardoor leerlingen moeite hebben met herkennen, onthouden en toepassen. Daardoor ontstaan problemen bij woordjes, grammatica en leesvaardigheid
Engels leren en dyslexie is daardoor voor veel leerlingen een grote uitdaging.
Niet omdat ze niet gemotiveerd zijn of niet genoeg oefenen, maar omdat Engels op meerdere manieren tegelijk iets vraagt wat voor een dyslectisch brein niet vanzelf gaat.
Veel leerlingen lopen vast op:
- woordjes die niet blijven hangen
- grammatica die onlogisch voelt
- leesteksten waarbij ze het overzicht verliezen
Op deze pagina lees je waarom dat gebeurt — en vooral wat wél helpt om Engels beter te begrijpen en toe te passen.
Waarom is Engels leren en dyslexie zo moeilijk?
Engels is voor veel leerlingen met dyslexie lastig, omdat de taal zelf minder voorspelbaar is dan het Nederlands.
Woorden zien er vaak anders uit dan hoe je ze uitspreekt. Daardoor is het moeilijker om een woord meteen goed te herkennen, te onthouden en later weer op te roepen.
Bij Engels moet een leerling steeds schakelen tussen:
- hoe een woord eruitziet
- hoe het klinkt
- wat het betekent
Juist die koppeling tussen spelling, klank en betekenis kost extra moeite. Daardoor voelt Engels al snel onlogisch, zelfs als een leerling wél hard werkt en oefent.
Waarom lukt Engels leren en dyslexie niet?
Het probleem zit vaak niet alleen in de taal zelf, maar vooral in wat een leerling er tegelijk mee moet doen.
Tijdens een Engelse opdracht of toets moet een leerling vaak in één keer lezen, de vraag begrijpen, informatie terugvinden en het juiste antwoord kiezen.
Voor leerlingen met dyslexie gebeurt dat niet mooi stap voor stap, maar tegelijk. Dat zorgt voor overbelasting van het werkgeheugen. Daardoor raken leerlingen sneller het overzicht kwijt, lezen ze de verkeerde informatie of kiezen ze een antwoord dat wel in de tekst genoemd wordt, maar geen antwoord is op de vraag.
Veel van deze problemen blijven bestaan, omdat er in de praktijk vaak gewerkt wordt met uitleg en herhaling, terwijl leerlingen juist behoefte hebben aan duidelijke denkstappen tijdens het toepassen.
Dit zie ik dagelijks terug bij leerlingen die ondanks veel oefenen vast blijven lopen.
De 3 meest voorkomende struikelpunten bij Engels leren en dyslexie
1. De kloof tussen woordbeeld en klank Engelse woorden zien er vaak anders uit dan ze klinken. Daardoor blijven woorden minder goed hangen en worden ze minder snel herkend of opgeroepen tijdens lezen, luisteren, spreken en schrijven.
2. Overbelasting tijdens het verwerken en toepassen Bij Engels moet een leerling vaak te veel tegelijk doen: woorden onthouden, grammatica toepassen, een vraag begrijpen, een zin opbouwen of informatie uit een tekst halen. Daardoor raken overzicht, focus en werkgeheugen sneller overbelast.
3. Geen duidelijke strategie bij taken en vragen Veel leerlingen weten niet goed hoe ze een grammaticaopdracht, woordenschatoefening, leestekst, schrijfopdracht of toetsvraag moeten aanpakken. Daardoor gaan ze sneller gokken, twijfelen of fouten maken, ook als ze wel geoefend hebben.
Deze combinatie zorgt ervoor dat leerlingen blijven oefenen zonder dat hun resultaten echt verbeteren.
Deze problemen zijn vaak al in de onderbouw zichtbaar, maar worden dan nog niet altijd op de juiste manier aangepakt.
Waarom het probleem vaak begint in de onderbouw
In de praktijk zie ik dat leerlingen hier vaak al in de onderbouw op vastlopen.
Dat merk je meestal niet als eerste bij leesteksten, maar juist bij woordjes leren, grammaticaopdrachten, woordenschatoefeningen en het maken van zinnen.
In die fase lijkt het probleem vaak nog los te zitten van elkaar: een leerling onthoudt de woorden niet, past de grammatica niet goed toe of haalt lage cijfers voor toetsen ondanks veel oefenen.
Pas later wordt duidelijk dat daar vaak één onderliggend probleem onder zit: Engels vraagt tegelijk iets van taalverwerking, werkgeheugen en strategie.
In de bovenbouw wordt dat meestal nog zichtbaarder, vooral bij schrijfvaardigheid, leesvaardigheid en het eindexamen Engels.
Zo krijg je meer grip op grammatica en woordenschat
Juist in de onderbouw is het daarom belangrijk om niet alleen te blijven oefenen, maar om te werken met een duidelijke aanpak.
Bij grammatica en woordenschat helpt het om stap voor stap te zien wat je moet doen en hoe je woorden en regels met elkaar verbindt.
Merk je dat dit ondanks oefenen lastig blijft, dan kan persoonlijke begeleiding helpen om precies te zien waar het misgaat en hoe je dat doorbreekt.
Bekijk dan de mogelijkheden voor persoonlijke begeleiding Engels en dyslexie.
Wil je hier zelfstandig meer structuur in aanbrengen, dan kunnen mijn mindmaps voor grammatica en Engels met dyslexie helpen om overzicht te krijgen en gerichter te oefenen.
Waarom helpt woordjes stampen niet?
Veel leerlingen proberen Engels te leren door woordjes te stampen.
Dat lijkt logisch, maar bij dyslexie werkt dit vaak niet goed.
Bij woordjes stampen worden woorden niet goed gekoppeld aan klank en betekenis.
Daardoor blijven ze minder goed hangen, worden ze sneller vergeten en ontstaat er weinig overzicht.
👉 Zo blijft vaak het gevoel bestaan dat een leerling wel leert, maar daar te weinig resultaat van terugziet.
Wat wél helpt, is een manier van leren waarbij woorden:
- betekenis krijgen in context
- gekoppeld worden aan klank en spelling
- op een gestructureerde manier herhaald worden
Waarom dit in de bovenbouw zichtbaar wordt bij lezen en het examen Engels
In de bovenbouw verschuift de focus van losse woorden en grammatica naar het toepassen van de taal in langere teksten en complexere opdrachten. Leerlingen moeten nu niet alleen begrijpen wat er staat, maar ook verbanden leggen, informatie selecteren en vragen nauwkeurig beantwoorden — vaak onder tijdsdruk.
Juist daar worden de onderliggende problemen zichtbaar. Woorden worden minder snel herkend, de draad raakt kwijt tijdens het lezen en het wordt lastiger om hoofd- en bijzaken te onderscheiden. Ook bij vragen zie je dat leerlingen antwoorden kiezen die wel in de tekst genoemd worden, maar geen antwoord zijn op wat er precies gevraagd wordt.
Daardoor lijkt het alsof leesvaardigheid het probleem is, terwijl het vaak voortkomt uit dezelfde moeite met verwerken, overzicht houden en strategie toepassen die in de onderbouw al zichtbaar was.
Leesvaardigheid Engels verbeteren: zelfstudie of begeleiding
Merk je dat begrijpen alleen niet genoeg is en wil je dit echt oefenen met begeleiding en feedback?
Dan kun je deelnemen aan de examentraining Engels, waarin je strategieën toepast op echte examenvragen.
Wat betekent dit voor docenten Engels?
Het probleem zit vaak niet in de inzet van de leerling, maar in de manier waarop informatie verwerkt moet worden tijdens een taak.
Voor docenten betekent dit dat ondersteuning niet alleen moet bestaan uit extra tijd of hulpmiddelen, maar vooral uit een aanpak die de denkstappen zichtbaar maakt.
Wil je weten hoe jij als docent de leerling kan helpen? Bekijk dan de mogelijkheden voor training voor docenten moderne vreemde talen.
Meer tips? Bekijk het YouTube kanaal
- leesvaardigheid Engels
- examenvoorbereiding
- leren met dyslexie
Engels is een kernvak
Wat zegt de wet over dyslexie en Engels?
Binnen het onderwijs is vastgelegd dat leerlingen met dyslexie recht hebben op ondersteuning die de belemmering vermindert, zonder het niveau van de toets te verlagen.
Dat betekent dat:
- de leerdoelen hetzelfde blijven
- maar de manier waarop een leerling daar komt, mag verschillen
In de praktijk betekent dit dat het niet alleen gaat om extra tijd of hulpmiddelen, maar vooral om:
👉 een aanpak die aansluit bij hoe een leerling informatie verwerkt
Zonder die aangepaste aanpak blijft een leerling vaak vastlopen, ook als er formeel wel ondersteuning aanwezig is.
Het gaat bij Engels met dyslexie niet alleen om wat een leerling weet, maar vooral om wat hij doet tijdens toetsen, huiswerk en leren.
